Sector
  • Vmbo bovenbouw
Vakgebied
  • Techniek N&T
Leerplankundig thema
  • Examenprogramma
  • Handreiking
  • Schoolexamen

B4.4 Ontwerpen, creëren en innoveren

27-9-2018

​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​EINDTERM

De kandidaat kan in de context van technologische toepassingen ontwerpen, creëren en innoveren:

  • ideeën genereren om te komen tot een ontwerp of een voorstel tot verbetering van een ontwerp, waarin ten minste één technologie wordt toegepast.

Typering

In veel T&T-opdrachten wordt een ontwerpprobleem voorgelegd dat vraagt om een oplossing. Al dan niet met de ​inzet van werkvormen voor het stimuleren van de creativiteit worden de leerlingen uitgedaagd om met een (technologische) oplossing te komen. En om die wisselwerking tussen creativiteit enerzijds en technologische (on)mogelijkheden anderzijds gaat het. Wat zou gewenst zijn en wat kan ook echt?

De combinatie van creativiteit en innovatie wordt ook wel inventiviteit of out-of-the-box-denken genoemd. Wat er in de normale kaders past weten we, maar het gaat erom de ruimte daarbuiten te verkennen. Een onderscheid dat wel gemaakt wordt, is tussen de creativiteit van jonge kinderen (zich onbewust van grenzen) en creatief denken waarbij juist een stevig fundament van strategieën en vaardigheden van het werkveld nodig is om nieuwe, onverwachte verbindingen te leggen. Een creatief denker gaat juist op het hoogste niveau van beheersing (hem bekende) grenzen over om een unieke, atypische synthese tot stand te brengen.

Uitwerking

De vaardigheid ontwerpen is in zijn algemeenheid voor de onderbouw omschreven in o.a. de Kennisbasis natuurwetenschappen en technologie en in de publicatie Natuurwetenschappelijke vaardigheden onderbouw havo-vwo. Daar wordt o.a. ​de ontwerpcyclus uitgelegd en worden de stappen van het ontwerpproces op een rijtje gezet. Die kunnen zeker ook binnen T&T hun nut bewijzen. 

In de Handreiking voor het schoolexamen van het vak Onderzoek & ontwerpen wordt inventiviteit (de combinatie van creativiteit en innovatie) uitgewerkt met o.a.​ de beschrijving van drie fasen van idee-ontwikkeling: startvraag, divergeren en convergeren. En dat resulteert dan in ideeën in drie categorieën:

  • gewone ideeën, snel en eenvoudig te realiseren (in de indeling van de COCD heten dit “blauwe ideeën”, zie de figuur rechtsboven)
  • vernieuwende ideeën (innovatief, opwindend) die op zich wel haalbaar zijn (“rode ideeën")
  • volstrekt nieuwe ideeën die in principe (in de toekomst) wel mogelijk zijn (“gele ideeën”).

​​

Of ideeën in deze laatste groep kans maken om bij nader inzien toch (nog) tot de rode te worden omgebouwd, hangt natuurlijk af van de omstandigheden. Misschien zijn ze gewoon nog te vroeg. Of is het budget er nu niet, maar wellicht in een later stadium wel. Criteria zouden dus kunnen zijn: je gevoel, de kosten, de eenvoud en de slaagkans.

Zie voor meer ideeën voor het stimuleren van inventiviteit de links in de kolom hiernaast.

​​​​​​​​

Beoordeling

Vo​or de beoordeling van deze competentie zijn door SLO rubrics ​​​​​​​​​​​ontwikkeld.

Voorbeeld

Pilotschool De Saad heeft samen met de bouwgroep Dijkstra Draisma uit Dokkum een opdracht voor een energieneutrale lowbudget berging ontwikkeld. Hiervoor moet o.a. een ontwerp gemaakt worden.

opdracht berging.jpg 

Als de leerlingen weten wat de bedoeling is gaan ze als volgt te werk:

Ontwerpopdracht.jpg