Sector
  • Vmbo bovenbouw
Vakgebied
  • Techniek N&T
Leerplankundig thema
  • Examenprogramma
  • Handreiking
  • Schoolexamen

Summatief en formatief beoordelen

27-9-2018

​​​​​​​​​​Summatief evalueren gaat om een eindoordeel, vaak in de vorm van een cijfer. Het schoolexamen is dus bij uitstek een summatieve beoordeling. Toch kan de summatieve beoordeling van een opdracht goed samengaan met formatieve beoordeling of evaluatie.

Formatieve evaluatie houdt alle activiteiten in die leerlingen en docent uitvoeren om de leeractiviteiten van leerlingen in kaart te brengen, te interpreteren en te gebruiken om betere beslissingen te maken over vervolgstappen. Het is dan ook meestal een tussentijdse beoordeling.
Formatief evalueren heeft dus als primair doel om leerlingen inzicht in hun eigen leerproces en onderwijs op maat te geven.

Bij de opdrachten van T&T zijn leren en beoordeeld worden vaak met elkaar verbonden. Een opdracht is bedoeld om de leerlingen ervan te laten leren én om hun voortgang en prestaties te beoordelen.
Om leerlingen goed te laten leren en om ze te begeleiden bij dat leerproces is feedback essentieel. Zijn ze op de goede weg, wat kunnen ze nog verbeteren e.d.

Formatief beoordelen​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ wordt vaak als een cyclisch proces weergegeven in de zogenoemde formatieve​​​​​ toetscyclus (Gulikers en Baartman, 2017​). FE-cyclusTT.png

In de eerste fase is het belangrijk om duidelijk te maken wat er van de leerlingen verwacht wordt in de opdracht. Dus doelen formuleren, maar ook succescriteria, die aangeven hoe je kunt zien dat een doel bereikt is. Als de leerlingen vervolgens aan 
de slag zijn en hun eerste tussenproducten krijgen vorm (fase 2) is het ​belangrijk om dat goed te overzien en te interpreteren (fase 3) en ze dan heldere feedback te geven (fase 4). De cirkel wordt gesloten in fase 5 waar leerlingen tips voor het vervolg en eventueel aanvullende instructies krijgen.​

Omdat bij T&T leren en beoordelen nauw verbonden zijn, liggen formatief en summatief beoordelen ook dicht bij elkaar. Opdrachten dienen zowel​​ het leerproces als de beoordeling. En ook de summatieve beoordelingen aan het eind van een opdracht kunnen informatie opleveren voor het vervolg van het leerproces en dus een formatieve functie ​vervullen.