Sector
  • Vmbo bovenbouw
Vakgebied
  • Nederlands
Leerplankundig thema
  • Schoolexamen
  • Examenprogramma
  • Handreiking
  • PTA

Stel een toetsplan op

3-7-2016

Het schoolexamen voor het vmbo kan worden afgenomen in leerjaar 3 en 4. In het Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA) stelt de school een toetsplan op, zodat voor iedereen duidelijk is hoe het examen er uit ziet. Voor het vak Nederlands zijn de volgende punten relevant:

1. Een evenwichtige verdeling van vaardigheden in het schoolexamen

Neem daarbij in overweging welke vaardigheden in het centraal examen getoetst worden en op welke manier deze getoetst worden. Houd de balans en verrijk het schoolexamen door vaardigheden op een valide en betrouwbare wijze te toetsen die ofwel niet in het centraal examen aan bod komen (spreken; gesprekken voeren), deels (kijk- en luisteren: wel vragen beantwoorden naar aanleiding van fragmenten; niet luisteren in een live-publiek) of op een bepaalde manier (schrijven: wel een voorgestructureerde schrijfopdracht en samenvatting; niet: een daadwerkelijk verzonden e-mail, een gepubliceerde blog of nieuwsbrief-item).

2. Het doel van de toets

Gebruik de toetsresultaten van diagnostische en voortgangstoetsen (LVS) met mate of niet in het schoolexamen. Die toetsen zijn bedoeld om na te gaan hoe het staat met het leerproces van leerlingen en zijn niet bedoeld als beoordelende toets.

3. Het moment van de toetsafname

Leerlingen moeten eind van het vierde leerjaar van het vmbo de taalbeheersing kunnen laten zien die van examenkandidaten vmbo gevraagd wordt (zie eindtermen en referentiekader 2F). Vaardigheden, zoals lezen en schrijven al in leerjaar 3 op dit beheersingsniveau toetsen in het schoolexamen (bijvoorbeeld met oude centrale examens) is niet wenselijk.   

4. Het aanleggen van een dossier, zoals een schrijf- of leesdossier

Vaak is de beoordeling van het dossier ondergeschoven (telt het minder zwaar mee of slechts als handelingsdeel) aan de schriftelijke of mondelinge toets die volgt. De vraag is of dat recht doet aan de inspanningen die een leerling levert bij het aanleggen van een dossier, maar ook aan de mogelijkheden van een dossier om niet alleen de prestaties van een leerling te beoordelen, maar ook het proces en de persoonlijke reflectie.

5. Afstemming met andere vakken

Maak een toetsplan voor alle vakken om duidelijk te maken welk examenonderdeel waar getoetst wordt. Zo wordt zichtbaar of bepaalde (vakoverstijgende) vaardigheden in meerdere vakken wel of juist helemaal niet getoetst worden. Voor het vak Nederlands is dat zeker van belang, want in allerlei vakken of leergebieden worden teksten gelezen en geschreven, presentaties gehouden en programma's bekeken en beluisterd.