Sector
  • Havo bovenbouw
  • Vwo bovenbouw
Vakgebied
  • Natuurkunde
Leerplankundig thema
  • Handreiking
  • Schoolexamen
  • Examenprogramma
  • PTA

De weging van het PTA

1-12-2017

Een speciaal aandachtspunt verdient de weging van de toetsen. Soms bepaalt de sectie de weging, soms wordt dit op schoolniveau aangegeven. De weging zal afhankelijk zijn van onder andere het belang van het onderwerp, de plaats van de toets in het curriculum en de omvang van de toets. Als er ook schoolexamentoetsen in het voorexamenjaar gegeven worden, hebben deze toetsen een andere rol bij de bevordering van het voorexamenjaar naar het examenjaar. Ook kan de soort toets (practica, presentaties, schriftelijke en mondelinge toetsen) een rol spelen bij de weging van de toetsen.

Om de weging van onderdelen in het schoolexamen te bepalen, kunnen de volgende vragen richtinggevend zijn.

  1. Waaruit bestaat het schoolexamen? Alleen uit beoordelingen van modules of hoofdstukken? Of worden bepaalde onderwijsactiviteiten als handelingsdeel beoordeeld?
  2. Hoe worden module- of hoofdstukoverstijgende vaardigheden die de leerling gedurende het onderwijs verwerft in de beoordeling betrokken?
  3. Moeten alle schoolexamenonderdelen met een voldoende worden beoordeeld of kunnen zij elkaar compenseren?
  4. Hoe is de herkansing van schoolexamenonderdelen geregeld?
  5. Hoe vaak mag herkanst worden en wat mag er herkanst worden? 

Ad 1. Te denken valt aan een opzet waarin leerlingen naast het werken aan lesmateriaal ook laten zien dat zij aan het eind van het natuurkundeonderwijs een beter zicht hebben gekregen op zaken als experimenteren, onderzoeken en ontwerpen, oriëntatie op studie en beroep, samenwerken, samenhang tussen de bètavakken en de wisselwerking tussen wetenschap en technologie. Leerlingen kunnen hiervan 'bewijzen' verzamelen in bijvoorbeeld een portfolio.

Ad 2. Algemene vaardigheden zoals presenteren en meer specifieke zoals het opzetten van een onderzoek zullen in meerdere onderwerpen terugkomen en worden geëvalueerd. Het ligt voor de hand om in het begin minder strenge eisen te stellen dan aan het eind, of pas aan het eind de beoordeling van dergelijke vaardigheden te laten meetellen voor het schoolexamen.
Een andere mogelijkheid is om hierin samen te werken met vakken die dezelfde vaardigheid in het examenprogramma hebben staan. Wellicht is het mogelijk om in afstemming met de andere natuurwetenschappelijke vakken te komen tot afsluiting in een vaardighedendossier.

Ad 3. In een systeem waarin alles voldoende moet zijn, zal uiteindelijk vrijwel elke leerling achterstand oplopen. Die zal zich aan het eind ophopen. Een compensatieregeling is daarom aan te bevelen. 

Ad 4. Een mogelijkheid om de herkansing van het schoolexamen te regelen is om na enkele onderwerpen een korte herkansingsperiode in te lassen. Op die manier kan voorkomen worden dat achterstanden te groot worden. Het SE-cijfer moet voor aanvang van het centraal examen zijn vastgesteld en zijn doorgegeven aan de DUO-IB-groep. Sommige scholen kennen een regeling, waarbij leerlingen het eindcijfer van schoolexamenvakken aan het eind van het traject in het geheel mogen herkansen. Het is van belang om binnen de sectie af te spreken hoe leerlingen kunnen herkansen. Het herkansen van alle onderwerpen is immers niet meer mogelijk. 

Ad 5. Herkansen moet geen prijsschieten worden, anders moet de docent op een gegeven moment voor te veel schoolexamenonderdelen tegelijk herkansingsmogelijkheden aanbieden of opdrachten nakijken. Leerling en school zijn er beide bij gebaat dat tijdig duidelijk wordt hoe de leerling in natuurkunde presteert. 

N.B. Met name item 4 en 5 moeten passen binnen de regels die voor de school als geheel of voor de tweede faseafdeling gelden.