Sector
  • Havo bovenbouw
  • Vwo bovenbouw
  • Gymnasium bovenbouw
Vakgebied
  • Natuurkunde
Leerplankundig thema
  • Handreiking
  • Schoolexamen
  • Examenprogramma

Handreiking modelleren

22-1-2018

Aanvulling op de Handreiking Schoolexamen Natuurkunde havo/vwo

Bij het examenprogramma geldig vanaf schooljaar 2013-2014

 

We are easily seduced into believing that learning is better when it is easier,
but research shows the opposite: when the mind has to work, learning sticks better.
Gary Lynch, University of California

 

De informatie op deze pagina's is bedoeld als aanvulling op de Handreiking schoolexamen natuurkunde havo/vwo1 bij de examenprogramma's natuurkunde havo2 en vwo3 die vanaf augustus 2013 van kracht zijn in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs.

Op voorstel van de commissie vakvernieuwing natuurkunde4 hebben modelvorming en modelleren een belangrijke plaats gekregen in de eindtermen van deze examenprogramma’s met als voornaamste overweging het toenemend belang van modellen en modelleren in wetenschap en maatschappij. Daarbij gaat het niet alleen om de concrete vaardigheid van het modelleren met de computer, maar vooral ook om het modelmatig benaderen van een gegeven probleemstelling met de bijbehorende kennisconstructie.5,6 Het 'modelleren' als vaardigheid omvat daarmee zowel de cognitieve component van model-denken als de praktische vaardigheid van computer-modelleren. Modelleren met de computer is in deze visie een concrete toepassingsvorm van het modelmatig benaderen van problemen.

In de breedte van de natuurwetenschappen markeren de nieuwe eindexamenprogramma’s een omslagpunt in de aandacht voor modelleren in het Nederlandse voortgezet onderwijs.7 Onder invloed van het wetenschappelijk en maatschappelijk belang, en met de ervaring van de pilot computerexamens (eerste tijdvakken 2003-2010), is modelleren nu expliciet benoemd als essentiële vaardigheid voor de natuurvakken als ook wiskunde. Daarmee is modelleren een serieus onderdeel geworden van het eindexamen, zowel CE als SE. Ook in de schoolexamens van NLT en Wiskunde D neemt modelleren een relatief belangrijke plaats in. 

​Deze aanvulling op de handreiking schoolexamen natuurkunde havo/vwo wil docenten informeren over de exameneisen t.a.v. modelleren met suggesties en didactische adviezen voor de inrichting van een samenhangend modelleercurriculum. Een leidraad daarbij vormen de beschouwingen van Piet Lijnse8,9 en de inzichten verkregen in het onderzoek van On​​ne van Buuren, beschreven in het proefschrift 'Development of a Modelling Learning Path'10 en in een artikel met Koos Kortland in het Handboek natuurkundedidactiek11.
In Overzicht modellen en modelleervergelijkingen zijn een aantal voorbeelden opgenomen van dynamische modellen bij domeinen van de examenprogramma’s havo en vwo met bijbehorende bestanden voor de Coach 7 modelleeromgeving12.


De handreiking is tot stand gekomen met bijdragen van:
Sven Boers
Onne van Buuren
Bert Haalboom
André Heck
Wouter van Joolingen
Han van der Maas
André de Roos
Onne Slooten
Peter Uylings
Chris van Weert
Onder redactie van Chris van Weert​​

 

1. J. Paus, Handreiking schoolexamen natuurkunde havo/vwo, SLO (2012)
2. Syllabus centraal examen 2018, natuurkunde havo, CvTE (2016)
3. Syllabus centraal examen 2018, natuurkunde vwo, CvTE (2016)
4. Nieuwe Natuurkunde, Commissie vernieuwing natuurkundeonderwijs havo/vwo (2010)
5. Samenvatting eindtermen modelleren syllabus havo
6. Samenvatting eindtermen modelleren syllabus vwo
7. E. Savelsbergh e.a., Modelleren en computermodellen in de β-vakken, Freudenthal Instituut (2008)
8. P.L. Lijnse, Modellen van/voor leren modelleren, Tijdschrift voor Didactiek der β-wetenschappen (2008)
9. P.L. Lijnse, Omzien in verwarring, Utrecht: Freudenthal Insituut (2014)
10. O. van Buuren, Development of a Modelling Learning Path, proefschrift UvA (2014)
11. O. van Buuren & K. Kortland in: Handboek natuurkundedidactiek; red: K. Kortland, A. Mooldijk & H. Poorthuis, Epsilon Uitgaven, Amsterdam (2017)
12. CMA-Science