​​
Sector
  • Havo bovenbouw
  • Vwo bovenbouw
Vakgebied
  • Maatschappijwetenschappen
Leerplankundig thema
  • Schoolexamen
  • Handreiking
  • Examenprogramma
  • PTA

Opstellen van het PTA

9-2-2016

​​​​Waarover moet worden nagedacht voor het opstellen van het PTA?


Invloed van schoolvisie en visie op het vak

Schoolvisie en visie op het vak kunnen van invloed zijn op de wijze waarop invulling wordt gegeven aan het programma voor maatschappijwetenschappen. Enkele voorbeelden van schoolvisie en visie op het vak zijn:

  • De school heeft een visie op de vormgeving van de tweede fase met betrekking tot het zelfstandig leren en de bijdrage van de afzonderlijke vakken.
  • De school heeft gekozen voor een profielsgewijze organisatie van de bovenbouw van de school en/of stimuleert de samenwerking met andere (profiel)vakken en past de organisatie daar op aan.
  • De vaksectie gebruikt met name praktische opdrachten om het toetsen van een aantal vaardigheden beter te realiseren.
  • De vaksectie zet in op samenhang tussen maatschappijwetenschappen en de andere (profiel)vakken om daarmee een belangrijke doestelling van de vernieuwing te realiseren, bijvoorbeeld bij het maken van het profielwerkstuk en/of een (gezamenlijke) praktische opdracht.

Dergelijke overwegingen zijn van belang voor de vaksectie om een goed beeld te krijgen van de randvoorwaarden waarbinnen het vak maatschappijwetenschappen op de eigen school wordt onderwezen. Zo moet er bijvoorbeeld duidelijkheid zijn over:

  • de verdeling van de studielast over de leerjaren;
  • de verdeling van de leerstof over de leerjaren;
  • de inhoud, vorm en het tijdstip van de toetsing;
  • de regels van de school voor herkansing van onderdelen van het schoolexamen;
  • de regels voor voortgangsrapportage, het aantal rapporten en de datum voor aanleveren van gegevens;
  • de verhouding tussen examentoetsen en voortgangstoetsen;
  • de informatiebronnen die leerlingen gebruiken naast het aangeboden lesmateriaal (of de aangeboden lesmethode);
  • spreiding van schriftelijke toetsen en eventuele praktische opdrachten over de schooljaren;
  • de eventuele koppeling met examenonderdelen van andere vakken;
  • het toetsen van de vaardigheden uit domein A.

Spreiding van toetsing

De school is vrij in het bepalen van de spreiding van de toetsen. Vaak kiezen scholen ervoor om in de vierde klas één of enkele toetsen af te nemen en de complexiteit van de toetsen in de loop van de vijfde klas te laten toenemen.
Een suggestie is om de toetsduur (gekoppeld aan de hoeveelheid stof) te laten oplopen, bijvoorbeeld een lesuur in het vierde leerjaar, oplopend naar 180 minuten in het examenjaar.

Weging

Er zijn geen voorschriften met betrekking tot het aantal toetsen per leerjaar of de weging van de toetsen. De sectie cq. de school kan hierover zelf beslissen. Soms worden hier binnen de school (visie, organisatie, etc.) afspraken over gemaakt.
Vaak kiezen scholen ervoor om toetsen (of praktische opdrachten) die in het eindexamenjaar worden afgenomen, zwaarder te laten wegen dan toetsen die eerder zijn afgenomen. Redenen daarvoor zijn onder meer dat de toetsen en praktische opdrachten in het eindexamenjaar veelal een grotere hoeveelheid leerstof omvatten en ook dieper op de stof ingaan.
De weging van de verschillende onderdelen van het schoolexamen moet in het PTA zijn opgenomen.

CE-onderdelen en schooleigen onderwerpen in het SE

De school kan ervoor kiezen om, naast de verplichte SE-domeinen, ook andere (sub)domeinen in het PTA op te nemen die onderdeel zijn van het CE. De reden is dan vaak, dat leerlingen daarmee beter voorbereid worden op het CE.
De school kan er ook voor kiezen om onderwerpen in het SE op te nemen die niet worden genoemd in het eindexamenprogramma. Zo'n onderwerp mag per leerling verschillend zijn. Als de school daarvoor kiest, volstaat het om dat in het PTA te typeren als bijvoorbeeld: door de vaksectie te bepalen thema, verbredingsopdracht of verdiepingsopdracht. 

Contactpersoon