Sector
  • Vmbo bovenbouw
Vakgebied
  • Maatschappijleer
Leerplankundig thema
  • Schoolexamen
  • Examenprogramma
  • Handreiking
  • PTA

Loopbaanoriëntatie en -begeleiding

1-4-2016

Zowel in de preambule (Leren reflecteren op de toekomst) als in het examenprogramma (Oriëntatie op leren en werken) zijn doelen opgenomen die de beroeps- en opleidingskeuze van leerlingen ondersteunen. Door de toegenomen aandacht voor loopbaanoriëntatie en loopbaanontwikkeling hebben scholen uitdrukkelijker dan voorheen ruimte kunnen realiseren voor LOB-doelen in het onderwijsprogramma voor de algemeen vormende vakken.

Maatschappijleer en loopbaanoriëntatie

Bij maatschappijleer zijn verschillende mogelijkheden om loopbaanoriëntatie vorm te geven. Een koppeling met de exameneenheid Sociale verschillen kan gemakkelijk gemaakt worden, omdat daar onderwerpen als de maatschappelijke ladder, verschillen in inkomen en status, collectieve belangen en belangengroepen – denk aan vakbonden – besproken kunnen worden. De stap naar de baantjes die leerlingen zelf hebben en hun toekomstplannen is dan niet zo groot.

Op scholen die een maatschappelijke stage in hun programma hebben, is soms ook een link te leggen met loopbaanoriëntatie. In sommige gevallen kan een stage plaatsvinden bij een instelling die ook een potentiële werkgever is voor een leerling, in de stage kan dan ook aandacht worden geschonken aan de vraag: voel ik me bij dit soort werk in dit soort organisaties op mijn gemak?

Daarnaast biedt de lesstof van maatschappijleer allerlei kansen om leerlingen kennis te laten maken met de beroepspraktijk. Bij een bezoek aan een rechtbank of gemeentehuis kunnen leerlingen onderzoeken welke functies er zijn in zo'n organisatie. Bij het onderwerp beeldvorming en stereotypering kunt u iemand uitnodigen die mensen aanneemt voor een bedrijf. Waar let zo iemand op? Denk aan de presentatie en de kwaliteiten van de kandidaat, maar ook aan de wensen en vooroordelen die een rol kunnen spelen aan de kant van de sollicitatiecommissie.

Als u de wijkagent uitnodigt in uw les, kan het ook gaan over de vraag welke opleiding je moet volgen om bij de politie te kunnen (hoofdagent: mbo-4 opleiding, surveillant: mbo-2 opleiding).

Voorbeeldopdracht: de reünie

Over zeven jaar vindt er een reünie plaats van jouw klas. Jullie gaan één voor één aan elkaar vertellen wat je op dat moment doet. Je gaat hier nu mee aan de slag!

  1. Hoe ziet jouw leven er over zeven jaar uit?
  2. Wat voor werk doe je dan?     
  3. Welke opleiding heb je gedaan om dit te kunnen?
  4. Welke stappen heb je gezet om aan een baan te komen? Omschrijf dit precies.

Visie op loopbaanoriëntatie

De visie op loopbaanoriëntatie is de afgelopen jaren veranderd. Daar waar vroeger de nadruk lag op 'kiezen' en het maken van de juiste (eenmalige) keuze, ligt tegenwoordig de nadruk op 'leren kiezen' en het keuzeproces leren doorgronden. Zo worden leerlingen beter voorbereid op een leven waarin zij door de steeds veranderende arbeidsmarkt telkens opnieuw gedwongen worden keuzes te maken voor opleiding en arbeid. Het keuzeproces wordt ondersteund door leerlingen op systematische wijze te leren omgaan met loopbaancompetenties. Er worden vijf loopbaancompetenties onderscheiden:

  1. Kwaliteitenreflectie: Wat kan ik het best en hoe weet ik dat?
  2. Motievenreflectie: Waar ga en sta ik voor en waarom dan?
  3. Werkexploratie: Waar ben ik het meest op mijn gemak en waarom daar?
  4. Loopbaansturing: Hoe bereik ik mijn doelen en waarom zo?
  5. Netwerken: Wie kan mij helpen mijn doel te bereiken en waarom die mensen?

Concreet betekent het dat de leerling in het vak of vakoverstijgend gestimuleerd wordt te oefenen met het maken van loopbaankeuzes. Leerlingen kunnen ervaringen opdoen door middel van oriënterende en realistische activiteiten in het opleidingsveld, het beroepenveld en het maatschappelijk domein. Dit kan door leerlingen activiteiten uit te laten voeren binnen en buiten school én binnen en buiten het curriculum. Leerlingen reflecteren op de eigen kwaliteiten en motieven, het eigen handelen en de opgedane ervaringen bij voorkeur op een gevarieerde wijze. In onderstaande LOB-disk is dit gevisualiseerd.

  LOB-disk.png

De LOB-disk is een hulpmiddel:

  • om op school, met de decaan of de LOB-coördinator het gesprek te kunnen voeren over het beleid en de praktijk;
  • om samen te kunnen werken aan de optimalisering van LOB;
  • bij de inhoudelijke en praktische concretisering van LOB (wat en hoe);
  • bij de bepaling (en spreiding) van LOB-lesactiviteiten.