Sector
  • Vmbo bovenbouw
Vakgebied
  • Maatschappijkunde
Leerplankundig thema
  • Handreiking
  • Schoolexamen
  • Examenprogramma

LOB

9-2-2018

​LoopbaanOriëntatie en -Begeleiding (LOB)

Zowel in de preambule (Leren reflecteren op de toekomst) als in het examenprogramma (Oriëntatie op leren en werken) zijn doelen opgenomen die de beroeps- en opleidingskeuze van leerlingen ondersteunen. Door de toegenomen aandacht voor loopbaanoriëntatie en loopbaanontwikkeling hebben scholen uitdrukkelijker dan voorheen de vraag hoe zij de LOB-doelen kunnen realiseren in een onderwijsprogramma voor de algemeen vormende vakken.

De visie op loopbaanoriëntatie is de afgelopen jaren veranderd. Daar waar vroeger de nadruk lag op 'kiezen' en het maken van de juiste (eenmalige) keuze, ligt tegenwoordig de nadruk op 'leren kiezen' en het keuzeproces leren doorgronden. Zo worden leerlingen beter voorbereid op een leven waarin zij door de steeds veranderende arbeidsmarkt telkens opnieuw gedwongen worden keuzes te maken voor opleiding en arbeid. Het keuzeproces wordt ondersteund door leerlingen op systematische wijze te leren omgaan met loopbaancompetenties. Er worden vijf loopbaancompetenties onderscheiden:

  1. Kwaliteitenreflectie: Wat kan ik het best en hoe weet ik dat?
  2. Motievenreflectie: Waar ga en sta ik voor en waarom dan?
  3. Werkexploratie: Waar ben ik het meest op mijn gemak en waarom daar?
  4. Loopbaansturing: Hoe bereik ik mijn doelen en waarom zo?
  5. Netwerken: Wie kan mij helpen mijn doel te bereiken en waarom die mensen?

Concreet betekent het dat de leerling in het vak of vakoverstijgend gestimuleerd wordt te oefenen met het maken van loopbaankeuzes. Leerlingen kunnen ervaringen opdoen door middel van oriënterende en realistische activiteiten in het opleidingsveld, het beroepenveld en het maatschappelijk domein. Dit kan door leerlingen activiteiten te laten uitvoeren binnen en buiten school én binnen en buiten het curriculum. Leerlingen reflecteren op de eigen kwaliteiten en motieven, het eigen handelen en de opgedane ervaringen bij voorkeur op een gevarieerde wijze. In onderstaande LOB-disk is dit gevisualiseerd.

 LOB-disk.png

De LOB-disk is een hulpmiddel:

  • om op school, met de decaan of de LOB-coördinator het gesprek te kunnen voeren over het beleid en de praktijk;
  • om samen te kunnen werken aan de optimalisering van LOB;
  • bij de inhoudelijke en praktische concretisering van LOB (wat en hoe);
  • bij de bepaling (en spreiding) van LOB-lesactiviteiten.

Via het rechtermenu kunt u vinden hoe de exameneenheden Oriëntatie op leren en werken en Mens en werk in verband kunnen worden gebracht met loopbaanoriëntatie. Ook vindt u daar twee voorbeelden waarin duidelijk wordt hoe u maatschappijkunde en loopbaanoriëntatie kunt verbinden: een introductieopdracht bij Mens en werk en een beroepenweek.

Loopbaancompetenties

Wat betreft de loopbaancompetenties kunnen de volgende vragen gesteld/behandeld worden:

Loopbaancompetenties Vragen (voor leerling en begeleider)
Kwaliteitenreflectie
  • Wie ben ik?
  • Wat kan ik?
Motievenreflectie
  • Wat wil ik?
  • Wat drijft mij?
  • Wat past bij mij?

Werkexploratie

 

Wat kun je vertellen over het werk/beroep als het gaat om:

  • werkbelasting en werktijden;
  • inkomsten en status;
  • dromen en werkelijkheid;
  • dagelijkse bezigheden en dilemma's.
Loopbaansturing
  • Wat betekent datgene wat ik geleerd heb voor mijn loopbaankeuze?
  • Wat moet ik doen om nu de volgende stap te zetten?

Netwerken

 

  • Welke nieuwe contacten wil ik maken?
  • Hoe leg ik contacten?
  • Waarvoor wil ik bepaalde contacten gebruiken?
  • Welke contacten heb ik?

 

Welke bijdrage kan maatschappijkunde leveren? In de voorbereiding kan bij maatschappijkunde (binnen de exameneenheid Mens en werk) veel aandacht worden geven aan aspecten van werkexploratie: functies van werk, de maatschappelijke waardering voor werk, de bedrijfscultuur, arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden.

Meer informatie over het vormgeven van loopbaanoriëntatie en -begeleiding.

Voorbeeld van hoe vakken kunnen bijdragen aan loopbaanoriëntatie en -begeleiding: het Corlaer College in Nijkerk.