Sector
  • Vmbo bovenbouw
Vakgebied
  • Maatschappijkunde
Leerplankundig thema
  • Handreiking
  • Schoolexamen
  • Examenprogramma

Visie op het vak

25-5-2016

Het PTA is de weerslag van de visie op maatschappijkunde van de school en van de vaksectie. Voordat het PTA wordt vastgesteld, is het goed die (geschreven of ongeschreven) visie op maatschappijkunde tegen het licht te houden. Hoewel het centraal examen vaak erg bepalend is voor de wijze waarop het vak wordt gegeven, kan het geen kwaad om na te denken over de visie van de sectie of de school op het vak. Een aantal voorbeelden uit de praktijk:

Mediawijsheid centraal stellen

Bij het onderwerp massamedia kan extra aandacht worden geschonken aan sociale media, en aan fenomenen als phishing (een vorm van internetfraude, waarmee fraudeurs proberen om via e-mail achter bankgegevens te komen) en sexting (het verspreiden of delen van seksueel getinte foto's of berichten via mobiele telefoons of andere mobiele media). Op die manier draagt u bij aan de mediawijsheid van uw leerlingen en sluit u aan bij hun belevingswereld. Mediawijsheid kan ook een rol spelen bij de andere thema's: wat is de invloed van de media op politieke besluitvorming? Hoe maken politici gebruik van sociale media? Hoe wordt de beeldvorming over criminaliteit en criminelen beïnvloed door de media?

Analyse maatschappelijk vraagstuk

Bij vmbo-gt kunt u ervoor kiezen het analyseren van een maatschappelijk vraagstuk centraal te stellen in uw lessen. Dat biedt ook veel mogelijkheden om de actualiteit de klas in te brengen. De analyse van een maatschappelijk vraagstuk kan in de vorm van praktische opdrachten, maar u kunt de analyse van een maatschappelijk vraagstuk ook opnemen in een toets. U kunt de moeilijkheidsgraad van dit onderdeel opvoeren, bijvoorbeeld doordat leerlingen in hun eerste toets de aantekeningen en het boek nog mogen gebruiken en in latere toetsen niet meer.

Debatvaardigheden

Er zijn scholen die het debat als een rode draad door de lessen van maatschappijkunde laten lopen. Op die manier trainen leerlingen hun basisvaardigheden (MK/K/2: communiceren, samenwerken en informatie verwerven en verwerken) en leren ze hun standpunt te bepalen en te onderbouwen (MK/K/3 leervaardigheden). Door leerlingen een rol te geven in de beoordeling van debatvaardigheden kunnen zij ook iets leren als ze zelf geen rol hebben in het debat.

Aansluiting op maatschappijwetenschappen (havo)

Als veel vmbo-t-leerlingen doorstromen naar havo, is het mogelijk om voor die leerlingen (of voor alle leerlingen) aandacht te schenken aan het verschil en de overgang tussen maatschappijkunde (vmbo-t) en maatschappijwetenschappen (havo). Zo kan een schoolexamendomein worden gekozen waarin de concept-contextbenadering van maatschappijwetenschappen alvast geoefend wordt. Een goed voorbeeld is de exameneenheid Multiculturele samenleving. Binnen die exameneenheid kunnen de kernconcepten die bij maatschappijwetenschappen gekoppeld zijn aan het hoofdconcept Vorming (socialisatie/acculturatie, identiteit, cultuur, politieke socialisatie en ideologie) worden toegepast op de context 'de multiculturele samenleving in Nederland'.

Buitenschools leren

In praktische opdrachten of handelingsdelen kan extra aandacht worden geschonken aan buitenschools leren. Een bezoek aan het Binnenhof, Brussel, het gemeentehuis of de rechtbank kan dan in het PTA worden opgenomen, bij voorkeur met een verwerkingsopdracht. Ook een oriëntatiestage in het kader van Mens en werk en gesprekken met professionals (in of buiten het klaslokaal) kunnen een plek krijgen binnen een programma maatschappijkunde dat zich richt op leren buiten de school. ​