Sector
  • Vmbo bovenbouw bb
  • Vmbo bovenbouw kb
  • Vmbo bovenbouw gl
Vakgebied
  • Economie
Leerplankundig thema
  • Schoolexamen
  • Handreiking
  • Kwaliteitsborging schoolexamens
  • PTA

Nadruk op opleiden

26-4-2016

​Vertalen van inhoud keuzevakken naar onderwijsprogramma's

De examenprogramma's en dus ook de keuzevakken zijn geformuleerd als taken en deeltaken in de vorm van einddoelen en geven aan wat de leerlingen na het doorlopen van het bijbehorend onderwijsprogramma moeten kennen en kunnen. Er moet door de school dus een vertaling plaatsvinden van deze einddoelen naar "onderwijs".
Er kan immers sprake zijn van een didactische opbouw en een specifieke leeromgeving (bijvoorbeeld een simulatie of stage) die het onderwijsprogramma vormen. Centrale vraag die daarbij steeds gesteld kan worden is:

"Wat en hoe moet de leerling leren om de deeltaken uit te kunnen voeren?"
Met andere woorden: hoe ziet het onderwijsprogramma er uit?

Beschrijvingen in taak en deeltaak → consequentie voor inhoud onderwijsprogramma

Als voorbeeld een fictieve school, waarbij een vmbo- school met een E&O profiel als inspiratie heeft gediend. De school werkt met arrangementen, wat impliceert dat de school genoeg leerlingen heeft om de arrangementen aan te bieden. Scholen met een minder aantal leerlingen kunnen besluiten minder arrangementen aan te bieden.
Voor het realiseren van een consistent en overzichtelijk leerplan maken we gebruik van het curriculaire spinnenweb van SLO (zie onderstaande afbeelding).
Het ontwikkelen van een leerplan begint bij de visie. De visie geeft aan waartoe je dit keuzevak aanbiedt. Daarna werk je elke draad van het web uit. Op deze wijze zorg je er voor dat alle leerplanaspecten evenwichtig en samenhangend aan bod komen en dat er niets "vergeten" wordt.
Een veel voorkomende valkuil is namelijk dat er onevenredig veel aandacht besteed wordt aan bijvoorbeeld de leerinhouden en leeractiviteiten (methode en lessen) waardoor de andere aspecten te weinig zijn doordacht en uitgewerkt. De metafoor van het spinnenweb is daarbij verhelderend:

"Als je te hard aan een draad van het spinnenweb trekt, dan trek je het hele web kapot!"

001.jpg 

 

Visie

Uitgangspunten o.a. bij de school bij alle profielen:
De school wil inspirerend onderwijs bieden in een prettige, veilige leeromgeving waar leerlingen

  • de mogelijkheid hebben hun talenten te ontwikkelen, zodat ze goede prestaties leveren
  • leren en werken met elkaar en leren elkaars kwaliteiten te benutten
  • leren succesvolle studenten te worden in het vervolgonderwijs en daarna

En voor de bovenbouw:
De leerlingen in de bovenbouw gaan steeds meer hun eigen weg. Voortbouwend op de keuze die ze in de onderbouw gemaakt hebben voor een sector en een leerweg, werken de leerlingen in de bovenbouw toe naar een opleiding in het mbo. Centraal staan daarbij zelfstandig werken, verantwoordelijkheid dragen, praktijkgericht werken en kennismaken met de arbeidspraktijk.
De school werkt nauw samen met bedrijven en instanties in de omgeving en heeft een uitgebreid netwerk. Leerlingen lopen stage, werken in school aan realistische opdrachten, krijgen een training solliciteren. Ook werken wij nauw samen met vervolgopleidingen om de aansluiting goed te laten verlopen. Leerlingen wordt de mogelijkheid geboden lessen te volgen en open dagen te bezoeken.
Binnen deze visie is gekozen binnen het profiel E&O, o.a. voor een creatieve route. Deze creatieve route is een vervolg op het examenprogramma Mode & commercie. Verder wil de school een ondernemende school zijn, daarom wordt het keuzevak Ondernemen verplicht aangeboden in alle profielen.
 

Onderwijsdoelen

De onderwijsdoelen in taken en deeltaken zijn beschreven in het conceptexamenprogramma E&O en te downloaden van de website: www.vernieuwingvmbo.nl/
Naast de inhoudelijke doelen, zoals het leren werken met E&O beroepsvaardigheden zijn er ook andere doelen benoemd. Het gaat hierbij om onderwijsdoelen waarbij leerlingen de concrete praktijkervaringen koppelen aan de oriëntatie op hun loopbaan. De vmbo leerlingen ervaren hun talenten en interesse en oriënteren zich op toekomstige opleidingen en beroepen.

  • LOB: kwaliteitenreflectie, motievenreflectie, werkexploratie
  • vmbo leerlingen kennis laten maken met E&O beroepsvaardigheden
  • vmbo leerlingen de mogelijkheid geven om een product te maken
  • vmbo leerlingen kennis laten maken met de opleidingen binnen de ROC's
  • vmbo leerlingen kennis laten maken met het bedrijfsleven doormiddel van stage (snuffelstage en lintstage)

Leerinhouden

Er is gekozen om de profielmodulen over twee leerjaren aan te bieden. In het derde leerjaar 50 uur en in het vierde leerjaar 50 uur. In het vierde leerjaar zal 25 uur besteed worden aan uitbreiding en onderhouden van de lesstof en 25 uur voor de specifieke examentraining, zodat de laatste periode 4.4 alleen hier aandacht aan wordt besteed.
De keuzevakken bij het profiel E&O; Mode en design en Presentatie & styling worden in het derde leerjaar aangeboden, om zodoende al in het derde leerjaar te starten met de creatieve route.
De profielmodule Commercieel kan gebruikt worden voor het marketingplan bij het keuzevak Ondernemen.
Er zijn vier arrangementen met keuzevakken uit andere profielen telkens gecombineerd met het keuzevak Ondernemen.

  • Fotografie (MVI) en ondernemen
  • Design en decoratie (BWI) en ondernemen
  • Interieurontwerp en -design (BWI) en ondernemen
  • Een product maken en verbeteren (DP) en ondernemen
    Hierbij wordt gedacht aan het maken van lifestyle- en woonaccessoires.

Verder is het de bedoeling dat leerlingen in het 4e leerjaar bij de arrangementen het keuzevak Ondernemen integreren bij het gekozen arrangement.
Er is telkens sprake van ondernemende activiteiten bij de keuzevakken. Alle ontwerpen kunnen gemaakt worden voor opdrachtgevers.

Fotografie (MVI) en ondernemen

​Profielvak: Media, vormgeving en ICT

​BB​KB​GL
Keuzevak &: Fotografie

​Taak:

  • een fotografie concept en/of plan voor de opdrachtgever ontwikkelen
  • fotografische beelden realiseren en bewerken
  • fotografie apparatuur en materiaal onderhouden en beheren
  • het werk presenteren en promoten
K/MVI/7.1

​Deeltaak:

een fotografie concept en/of plan voor de opdrachtgever ontwikkelen.


 

De kandidaat kan:

​1. de wensen van de opdrachtgever bespreken​x​x​x
​2. een idee ontwikkelen voor de realisatie van een fotografieopdracht​x​x


 

Design en decoratie (BWI) en ondernemen

​Profielvak: Bouwen, wonen en interieur​BB​KB​GL
Module 4: Design en decoratie

​Taak:

  • een interieurelement ontwerpen
  • een ontwerp maken voor de afwerking van een interieurelement
  • een interieurelement maken
  • een interieurelement afwerken en decoreren
​P/BWI/4.1

​Deeltaak:

aan de hand van wensen en eisen, met behulp van ICT, een ontwerp maken voor een interieurelement op basis van plaatmateriaal.


 

 004.jpg
Voorbeeld van 'design en decoratie'.
 

Interieurontwerp en -design (BWI) en ondernemen

Profielvak: Bouwen, wonen en interieur​​BB​KB​GL
Keuzevak 19: Interieurontwerp en -design

​Taak:

  • een interieur ontwerpen
  • interieurelementen in samenhang met een interieur ontwerpen en maken
  • interieurelementen en een interieur decoreren en presenteren
  • een tekst en logo opmaken in een softwareprogramma, plotten en monteren
  • een digitaal bestand opmaken, printen en monteren
K/BWI/19.1

​Deeltaak:

een interieur ontwerpen.


 

Een product maken en verbeteren (DP) en ondernemen

Hierbij wordt gedacht aan het maken van lifestyle- en woonaccessoires.

​Profielvak: Dienstverlening en producten
​Module 3: Een product maken en verbeteren

​Taak:

  • een ontwerp en een product beoordelen, ontwerpen, tekenen en printen in 2D en 3D
  • een product maken


 
Verdeling van het aantal uren over modules en keuzevakken voor leerjaar 3 en 4 per arrangement

Profielvak EO 3e leerjaar.jpg
 

 

 

 

Leeractiviteiten

Leerlingen doen verschillende leeractiviteiten m.b.t. de gekozen keuzevakken:

  • In groepjes en individueel uitvoeren van praktische opdrachten met ter ondersteuning algemene en professionele kennis.
  • Via ondernemend onderwijs: ontwerpen, produceren en verkopen van producten.
  • Bezoek aan ROC met rondleiding en informatie opleidingsaanbod.
  • Werken met moderne gereedschappen.
  • Organiseren van evenementen binnen en buiten de school.
  • Loopbaan-(reflectie)-gesprek met loopbaanbegeleider.

Rol van de docent

De vmbo-docent heeft in dit keuzevak de volgende rollen:

  • docent: geeft uitleg en onderwijst de hierboven genoemde leeractiviteiten;
  • stagecoach: monitoren van vorderingen;
  • loopbaanbegeleider: loopbaanreflectiegesprekken.

Materialen en bronnen

Voor de keuzevakken zijn er naast moderne en geavanceerde apparatuur passende lesbrieven nodig. Deze worden volop in eigen beheer ontwikkeld.

012.jpg 
Voorbeeld van een lesbrief

013.jpg 
Voorbeeld titelblad van een leerling

Onderwijstijd

De lesbrieven zijn geschreven voor een totaaltijd van ongeveer 100 lesuren (van 50 min). De geschatte tijd van de profielmodulen en keuzevakken zijn:

Onderwijstijd 3e leerjaar jpg.jpg 

Onderwijstijd 4e leerjaar Ondernemen en Fotografie jpg.jpg 

Onderwijstijd 4e leerjaar Ondernemen en Design en decoratie jpg.jpg
 

Onderwijstijd 4e leerjaar Ondernemen en Interieurontwerp en design jpg.jpg 

Onderwijstijd 4e leerjaar Ondernemen en Een product maken en verbeteren jpg.jpg 

Groeperingsvorm

Afhankelijk van de leeractiviteiten zijn er de volgende groeperingsvormen te onderscheiden:

  • klassikaal: instructie en voorlichting en demo;
  • individueel: theorie studie en vaardigheidstrainingen;
  • twee- of meertallen: ontwikkelen en produceren van producten.

Leeromgeving

Dit keuzevak wordt aangeboden op verschillende locaties:

  • fashion & livinglab;
  • promotie en presentatieruimte, droge en natte ruimte;
  • fotostudio;
  • inspiration room;
  • atelier voor eenvoudige houttechnieken.

Deze ruimten zijn voorzien van moderne, hedendaagse apparatuur.

Toetsing

019.jpg 

Als de school ervoor kiest om het profielvak ook met een schoolexamen (SE) af te sluiten, dan zal dat in een PTA beschreven moeten worden. Bovendien zal het cijfer voor het profielvak dan voor 50% bestaan uit het cijfer van het CSPE en voor 50% uit het cijfer van het SE over het profielvak.

De keuzevakken tellen mee als onderdeel voor het SE en zijn ook in het PTA van de school opgenomen. In het PTA worden de volgende beoordelingen opgenomen:

  • praktijkcijfer/beoordeling ten behoeve van schoolexamencijfer;
  • theorietoets ten behoeve van schoolexamencijfer;
  • stage/beoordeling door het bedrijfsleven ten behoeve van het SO-cijfer.

Na afloop is er een loopbaanreflectiegesprek ten behoeve van het loopbaandossier van de leerling.