Sector
  • Vmbo bovenbouw bb
  • Vmbo bovenbouw kb
  • Vmbo bovenbouw gl
Vakgebied
  • Techniek
Leerplankundig thema
  • Schoolexamen
  • Handreiking
  • PTA
  • Examenprogramma
  • Kwaliteitsborging schoolexamens

Uitwerking van (vernieuwende) keuzevakken

9-10-2017

Scholen mogen zelf bepalen hoe ze het examenprogramma omzetten in een onderwijsprogramma. Dat betekent dat scholen ook zelf bepalen in welke volgorde het profielvak en de keuzevakken aangeboden worden: na elkaar, naast elkaar of in elkaar ofwel op een geïntegreerde wijze. Een en ander zal afhangen van het moment waarop de school gekozen heeft het centraal examen af te nemen. Dit kan in leerjaar 3 of in leerjaar 4.

Wanneer de school beslist een keuzevak aan te bieden dan heeft dit consequenties voor de inhoud van het onderwijsprogramma. Docenten moeten gaan nadenken over de inhoud en organisatie van theorielessen en praktijkopdrachten. Kortom: docenten moeten antwoord geven op de vraag:

    "Wat is er nodig om de leerlingen in staat te stellen de eindtermen van dit keuzevak te behalen?"

Docenten maken daarvoor een "plan om te leren, een leerplan!"

Voor het realiseren van een consistent en overzichtelijk onderwijsprogramma in de vorm van een leerplan maken we gebruik van het curriculaire spinnenweb van SLO (zie onderstaande afbeelding).
Het ontwikkelen van een leerplan begint bij de visie. De visie geeft aan waartoe u dit keuzevak aanbiedt. Daarna werkt u elke draad van het web uit. Op deze wijze zorgt u er voor dat alle leerplanaspecten evenwichtig en samenhangend aan bod komen en dat er niets "vergeten" wordt.
Een veel voorkomende valkuil is namelijk dat er onevenredig veel aandacht besteed wordt aan bijvoorbeeld de leerinhouden en leeractiviteiten (methode en lessen) waardoor de andere aspecten te weinig zijn doordacht en uitgewerkt. De metafoor van het spinnenweb is daarbij verhelderend:

    "Als je te hard aan een draad van het spinnenweb trekt dan trek je het hele web kapot!" 

Spinnenweb.jpg 


 

Systematisch en vanuit het hart van het web worden alle draden van het spinnenweb van bovenaf met de klok mee stap voor stap uitgewerkt waarbij de uitwerking van elke draad meestal consequenties heeft voor de andere draden.

Stap 1 Visie

Wat is de visie van de school en hoe kan het keuzevak daar een bijdrage aan leveren?

  • …….
  • ……. 

Stap 2 Onderwijsdoelen

De onderwijsdoelen in de vorm van taken, deeltaken en eindtermen voor een keuzevak zijn beschreven en te downladen van de website: nieuwvmbo.

Zijn er, naast de inhoudelijke doelen, zoals beschreven in het keuzevak ook andere doelen benoemd? Denk hierbij aan LOB, vakkenintegratie of vakoverstijgende thema's.

  • …..
  • …..

Stap 3 Leerinhouden

Welke leerinhouden zijn er ontwikkeld of gekozen. Denk hierbij aan lesbrieven of methodes die de doelen van dit keuzevak afdekken.

  • …..
  • …..

Stap 4 Leeractiviteiten

Bepaal welke leeractiviteiten nodig/ wenselijk zijn voor dit keuzevak. Denk hierbij bijvoorbeeld aan praktijklessen, practica, theorielessen, instructies, CAD lessen, stages

  • …..
  • .....

Stap 5

Benoem als vmbo- en mbo docenten elkaars rollen en bespreek elkaars verantwoordelijkheden:

  • Docent: uitleggen en lesgeven
  • Instructeur: instructie geven
  • Begeleider: voor, tijdens en na praktijkopdrachten, excursies of stages
  • Loopbaanbegeleider: loopbaanreflectiegesprekken voeren

Stap 6 Materialen en bronnen

Bepaal vervolgens wat voor "spullen" er nodig zijn. Denk hierbij aan inventaris, meubels, gebruiks- en verbruiksmaterialen, gereedschappen en machines, naslagwerken, instructiekaarten, persoonlijke beschermingsmiddelen etc.

Stap 7 Onderwijstijd

Bij het ontwikkelen van keuzevakken is rekening gehouden met de omvang van een keuzevak van 100 uur.

Controleer of de leeractiviteiten en de leerinhouden die nodig zijn om de leerdoelen van dit keuzevak te halen binnen dit tijdsbestek vallen. Een overzichtstabel met richt (doorloop) tijden van een gemiddelde leerling kan daarbij helpen. 

Module:Leerinhoud:Lesuren:
   
   
   
   
TOTAALKeuzevak……100

Houd er rekening mee dat ook voortgangstoetsen, schoolexamens en LOB activiteiten tijd kosten.

Stap 8 Groeperingsvorm

Bepaal welke groeperingsvormen het best passen bij de leeractiviteiten. Denk hierbij aan klassikaal (instructie en voorlichting) Individueel (praktijk), tweetallen en groepen (projecten)

Docenten moeten hier vanzelfsprekend rekening mee houden bij het organiseren van hun lessen.

Stap 9 Leeromgeving

Bepaal welke leeromgeving het meest geschikt is voor de leeractiviteiten van dit keuzevak. Dat kan bijvoorbeeld zijn:

  • praktijklokaal  vmbo school
  • theorielokaal vmbo school
  • Lokaal bouwtechniek ROC
  • Regionale opleidingsbedrijven
  • Stagebedrijf
  • Samenwerkingsbedrijf

Stap 10 Toetsing

Docenten bepalen samen wat en hoe dit keuzevak getoetst gaat worden en hoe het SE cijfer voor dit keuzevak tot stand komt. Dit keuzevak telt mee als onderdeel voor het schoolexamen (SE) en men maakt een PTA voor dit keuzevak. In het PTA worden de volgende beoordelingen opgenomen:

  • Praktijkcijfer / Beoordeling van werkstuk ten behoeve van schoolexamencijfer
  • Theorietoets over ………… ten behoeve van schoolexamencijfer

Na afloop is er een loopbaanreflectiegesprek ten behoeve van het loopbaandossier van de leerling.

Vmbo- en mbo docenten kunnen op deze manier, structureel samenwerken aan een leerplan voor ieder gewenst keuzevak.  

Uitwerking van samenwerking met bedrijfsleven

Een keuzevak behoeft vaak inventaris en/ of specialistische kennis die in een vmbo scholen niet altijd aanwezig is.

TIP:  Zoek de samenwerking met regionale bedrijven en samenwerkingsverbanden

Het regionale bedrijfsleven en samenwerkingsverbanden kunnen daarbij hun medewerking en eventueel een financiële of materiele bijdragen leveren.

Voorbeeld volgt nog….

TIP:  Zoek de samenwerking met regionale bedrijven en samenwerkingsverbanden

Voorbeeld volgt nog….