Sector
  • Vwo bovenbouw
  • Havo bovenbouw
  • Gymnasium bovenbouw
Vakgebied
  • Biologie
Leerplankundig thema
  • Handreiking
  • Schoolexamen

Practicum, eigen onderzoek of ontwerp

12-5-2015

​Practicum

Een mogelijkheid om een onderdeel toe te voegen aan het schoolexamen is om praktisch werk in de vorm van practica, eigen onderzoek of een ontwerpopdracht op te nemen in het programma.

Practica kunnen voor verschillende doelen ingezet worden:

  • het voorbereiden op, illustreren van of toepassen van theorie;
  • het aanleren van technisch-instrumentele vaardigheden;
  • het aanleren van het doen van (delen van een) onderzoek;
  • examinering.

De eerste twee vormen van practicum kunnen een nogal gesloten karakter dragen, met duidelijke handelingsinstructies ('kookboek') en een beperkt aantal uitwerkingsrichtingen. Dat is echter niet strikt noodzakelijk, want ook illustratieve of handelingspractica kunnen met meer vrijheid voor de leerlingen ingericht worden.

Onderzoekspractica kunnen ook gesloten van opzet zijn, maar daarbij is het van belang toe te werken naar een meer open vorm die uiteindelijk uitmondt in een eigen onderzoek.

Practica zijn een manier om theorie of vaardigheden aan te leren en kunnen met een cijfer worden beoordeeld dat kan meetellen voor het schoolexamen. Voor beoordelingsaspecten verwijzen we hier naar de suggesties die bij Domein A​ bij de verschillende vaardigheden zijn gedaan en naar de practicumtoetsen​​​.

​Eigen onderzoek

Al jarenlang bestaat er in het biologieonderwijs een breed palet aan 'good practices' voor het eigen (experimenteel) onderzoek. De leerling bepaalt dan zelf de onderzoeksvraag, ontwerpt experimenten ter ondersteuning of falsificatie van een hypothese, bespreekt kritisch de resultaten, trekt conclusies en evalueert alle fasen van het onderzoek op nauwkeurigheid, betrouwbaarheid en validiteit. Als voorbereiding op het profielwerkstuk is het wenselijk dat leerlingen in kleinere onderzoeken, in de vorm van praktische opdrachten, ervaring opdoen met voorbeelden van eigen experimenteel onderzoek.

Ontwer​pen

In projecten als Techniek 12/15+ wordt een aantal handvatten uit de wereld van technisch ontwerpers aangereikt, waarmee leerlingen binnen verschillende contexten onder andere:

  • kennismaken met de fasen van het ontwerpproces;
  • delen van het ontwerpproces zelfstandig leren uitvoeren;
  • alle fasen van een ontwerp van probleemanalyse tot en met het testen van het prototype en evaluatie van het ontwerpvoorstel zelfstandig uitvoeren.

Ook in de onderbouw kan ontwerpen, eventueel in samenhang met het vak techniek, aangeleerd worden. Het is aan te bevelen dat leerlingen bij de natuurwetenschappelijke vakken zoveel ervaring en inzicht in onderzoeken en ontwerpen opdoen, dat ze bij hun profielwerkstuk de keuze voor een onderzoek c.q. ontwerp op een evenwichtige manier kunnen maken.​