Sector
  • Vwo bovenbouw
  • Havo bovenbouw
  • Gymnasium bovenbouw
Vakgebied
  • Biologie
Leerplankundig thema
  • Handreiking
  • Schoolexamen

Rubrics

14-7-2015

​​Aspecten en niveaus

Rubrics (in het Nederlands rubrieken) is de algemene naam voor beoordelingsinstrumenten die bestaan uit beschrijvingen van niveaus van beheersing of van de kwaliteit van aspecten van een taak of product. Een rubric heeft de vorm van een tabel.  

Niveau

Aspect

Expert

Gevorderde

Beginner

(Score)

Onderzoeksvraag[beschrijving]   
Proefopzet    
    

 

Het aantal aspecten en het aantal niveaus ligt niet vast. Sommigen kiezen voor een oneven aantal niveaus (bijvoorbeeld beginner-gevorderde-expert), andere voor een even aantal om de neiging in het midden te gaan zitten te vermijden. Overigens worden de niveaus niet altijd benoemd; soms worden ze alleen met een cijfer (score) aangeduid.

Er kunnen scores aan de niveaus verbonden worden, maar dat hoeft niet. Die scores kunnen ook per aspect verschillen.
De beschrijvingen van de niveaus worden vaak afgeleid uit de praktijk. Het hoogste niveau beschrijft een uitstekende prestatie van de betreffende leerlinggroep, het laagste een (zeer) onvoldoende prestatie.

Specifiek of al​gemeen

Rubrics kunnen op één bepaalde opdracht toegesneden zijn, bijvoorbeeld een specifiek practicum. Rubrics kunnen ook in meer algemene termen opgesteld worden en voor verschillende verwante opdrachten gebruikt worden, bijvoorbeeld voor alle onderzoeksverslagen.

Voor- en n​adelen

Voordeel van een rubric is dat het voor beoordelaar én voor beoordeelde inzichtelijk wordt hoe beoordelingen en scores tot stand komen, meer dan bij directe scoretoekenning aan een prestatie of product.

Dat is vooral een voordeel bij complexe vaardigheden waarbij het soms niet eenvoudig is die eenduidig te beoordelen. Een rubric kan ook gebruikt worden om met collega's van gedachten te wisselen over doelen en beoogde beheersingsniveaus (Wat willen we eigenlijk dat de leerlingen leren en laten zien?)

Nadeel is dat het maken van een uitgebalanceerde rubric veel tijd kost, onder andere doordat in het begin bijstelling na gebruik raadzaam is. Een eenmaal gemaakte (en bijgestelde) rubric kan echter lang meegaan.

Zie ook de publicatie van SLO over het maken en gebruiken van rubrics als beoordelingsinstrument.

Voorbeelden

Er bestaan veel voorbeelden van rubrics.

  • Rub​rics​​​​​​ voor de beoordeling van een veldwerkdag van 4 havo, van het Peelland College te Deurne;
  • R​ubric​ voor de beoordeling van een microbiologisch practicum, van het Segbroek College te Den Haag.
  • Rubrics voor het beoordelen van de aspecten van een onderzoek, gemaakt door Saskia van der Jagt van het Coornhert Gymnasium te Gouda in het kader van haar promotieonderzoek aan de Vrije Universiteit. De niveaus van deze rubrics zijn gekoppeld aan die van de SOLO-taxonomie voor leerresultaten. Daardoor zijn deze niveaus minder willekeurig dan in de meeste andere rubrics.
    Deze rubrics maken deel uit van een uitgebreider zelfbeoordelingsinstrument voor leren onderzoeken. ​​