Sector
  • Havo bovenbouw
Vakgebied
  • Biologie
Vakinhoud
  • Reproductie en evolutie
  • Voortplanting
Leerplankundig thema
  • Handreiking
  • Schoolexamen

Subdomein E2: Levenscyclus van de cel (havo)

12-5-2015

​​EINDTERM

De kandidaat kan met behulp van het concept celcyclus ten minste in contexten op het gebied van energie, gezondheid en voedselproductie benoemen op welke wijze reproductie van cellen verloopt.

Mogelijke contexten

Gezondheid
Zwangere vrouwen die 36 jaar of ouder zijn kunnen gebruikmaken van prenataal onderzoek. De kans op een kind met downsyndroom neemt toe met de leeftijd van de moeder.

Voedselproductie/energie
Procestechnologen optimaliseren het gebruik van fermentatie in een groot concern waar met behulp van gisten bepaalde stoffen worden geproduceerd. Door het optimaliseren van de vergisting wordt het aantal stappen van de reactie en de energiebehoefte van het proces meer dan gehalveerd.​

Mogelijke uitwer​king van de eindterm

De kandidaat kan in contexten bijvoorbeeld:

  • de betekenis van celdeling voor groei, herstel en reproductie benoemen;
  • beschrijven dat cellen zich delen op een gecontroleerde manier en daarbij verschillende fasen van de celcylus doorlopen;
  • de verschillende fasen benoemen van de celcylus van een gewone celdeling en beschrijven dat deze er anders uitzien dan de fasen van de reductiedeling;
  • de regulatie van de fasen van de celcyclus beschrijven en wat in die regulatie verkeerd kan gaan;
  • benoemen dat cellen zich ongecontroleerd kunnen gaan delen en kanker herkennen als uiting van ongecontroleerde celdeling;
  • benoemen dat bij ongecontroleerde celdeling fouten in het DNA in stand kunnen blijven;
  • benoemen dat cellen verouderen en afsterven;
  • de rol van weefselkweek bij voedselproductie en medisch onderzoek herkennen.​

Mogelijke deelconcepten

Eencellig, meercellig, geslachtscellen, lichaamscel, chromosoom, mitose, reductiedeling (meiose I en meiose II), tumor, telomeren.

Relatie met andere subdomeinen

CE
F2 Soortvorming (selectie)

SE
B1 Eiwitsynthese
E1 DNA-replicatie
E3 Voortplanting

​​Suggesties voor lesmateriaal en achtergrondinformatie​

  • Telomeren: informatief filmpje over telomeren en het gegeven dat ze bij iedere celdeling korter worden, totdat een cel niet meer kan delen.
  • Wat is het syndroom van Down: Mensen met het syndroom van Down ontwikkelen zich trager dan anderen; informatief filmpje met begrippen als syndroom van Down, chromosoomportret, prenataal onderzoek.
Contactpersoon