Sector
  • Vwo bovenbouw
  • Havo bovenbouw
  • Gymnasium bovenbouw
Vakgebied
  • Biologie
Leerplankundig thema
  • Handreiking
  • Schoolexamen

Kwaliteitszorg schoolexamen

12-5-2015

​​​​​​​​​​Het schoolexamen biedt uitdrukkelijk ruimte om door middel van verschillende vormen van toetsing en afsluiting, op een gedifferentieerdere manier dan met schriftelijke toetsen, te beoordelen welke kennis en vaardigheden leerlingen hebben verworven en op verschillende niveaus kunnen hanteren. Ook voor de leerstof die in het centraal examen wordt getoetst, maar ook in het schoolexamen, kan de school kiezen voor een efficiënt en kort toetstraject als voorbereiding op het centraal examen (examentraining).

Om de kwaliteit van het examen te borgen, kan men globaal twee methoden onderscheiden:

  • kwaliteitsborging via intercollegiale consultatie, zowel binnen de school als tussen scholen;
  • kwaliteitsborging via externe visitaties en beoordeling.

​Hieronder zal vooral worden ingegaan op de eerste methode. Docenten maken zich soms zorgen over de kwaliteit van hun schoolexamens. Mogelijkheden om de kwaliteit van toetsen te borgen via intercollegiale consultatie binnen een school zijn de volgende:

  • sectiebrede ontwikkeling van toetsen en praktische opdrachten;
  • vergelijken van de gemiddelde score van het schoolexamen met andere natuurwetenschappelijke profielvakken;
  • vergelijken van de eigen schoolexamencijfers met die van de landelijk gemiddelde cijfers.

Verder kunnen de volgende vragen worden gebruikt om de kwaliteit van het schoolexamen te beoordelen.

  • Voldoet het schoolexamen aan de eisen van het examenprogramma?
  • Heeft het schoolexamen voldoende niveau wat betreft kennis en vaardigheden?
  • Selecteert het schoolexamen leerlingen op de juiste wijze?
  • Sluit het schoolexamen inhoudelijk en didactisch aan bij het geboden onderwijs?
  • Sluit het schoolexamen inhoudelijk en organisatorisch aan bij dat van verwante vakken?
  • Levert het schoolexamen geen onevenredig grote taakbelasting voor leerlingen op?

​Er zijn door diverse instanties instrumenten ontwikkeld waarmee de kwaliteit van de schoolexamens getoetst kan worden.

  • Cito: Kwaliteitsmonitor schoolexamens​;
  • SLO: inhoudelijke kwaliteitsborging schoolexamens: een checklist van afwegingen bij het opstellen van het PTA, de beoordeling van de verschillende activiteiten, voorbeeldtoetsen en voorbeeld-PTA's. Deze informatie stond voorheen op www.schoolexamensvo.nl, maar deze site is sinds 1 juli 2015 opgeheven. De informatie is nu in deze digitale handreiking opgenomen.

Naast zorg voor kwaliteit binnen de school kan kwaliteitsborging ook plaatsvinden door vergelijking met toetsen van andere scholen. In regionale bijeenkomsten kan hierover uitwisseling plaatsvinden. Ook voor ontmoetingen met externe deskundigen zijn regionale bijeenkomsten zeer g​eschikt. Het is aan te bevelen voldoende aandacht en tijd te geven aan bevordering van deskundigheid op het gebied van constructie en evaluatie van schoolexamens. Scholing in regionale netwerken heeft als grote voordeel dat docenten in intercollegiaal verband hun visie op examinering kunnen toetsen en verruimen. Ook Cito kan hierbij een rol spelen. Zie toetswijzer.nl van Kennisnet.

De inspectie zal toezien op het gemiddelde verschil CE/SE, gemeten over een afdeling. Ook zal de inspectie erop toezien dat alle onderdelen die in het SE getoetst moeten worden, voorkomen in het PTA. Daarom is het wellicht verstandig om bij de onderdelen in het PTA expliciet te verwijzen naar de verschillende domeinen in het examenprogramma, juist om dit toezicht te vergemakkelijken.